2-тапсырма. Берілген мәтінді мұқият оқыңыз. Мәтіннен ерекше ой салған немесе әсер еткен ақпаратты жазып, себебін түсіндіріңіз. Диетолог –маманға хат жазыңыз немесе өзіңізді толғандырған сұрақты қойыңыз. Мәтіндегі шылау түрлерін анықтаңыз.
Адамзат денсаулығын сақтаудың басты шарты – дұрыс тамақтану. Сондықтан тамақтануға ерекше көңіл бөлген жөн. Тамақ құрамының құндылығы басты назарда болғаны дұрыс. Тиімді, дұрыс тамақтану денсаулықты сақтауға, ағзаның қалыпты өсуі мен дамуына, жұмыс қабілетінің жоғарылауына ықпалын тигізеді.
Ас-адамның арқауы, ағза дене жүктемесінде ғана емес, тыныштық жағдайында да шығындайтын қуат көзі. Ас ішу біздің жасушаларымыз бен тіндерімізді жаңартуға мүмкіндік береді. Дұрыс тамақтану жүрек-қантамыр, асқазан-ішек жолдары, қант диабеті сияқты аурулардың алдын алу үшін, сыртқы орта әсеріне қарсы тұру үшін, ағзаның жұмысқа қабілеттілігін арттыру үшін, белсенді ұзақ өмір сүру үшін қажет. Салауатты тамақтану және жоғары дене белсенділігі, спорт пен шұғылдану, күйзеліс пен күресе білу, темекіден, ішімдіктен бас тарту арқылы салауатты өмір салтын ұстану арқылы аурулардың алдын алуға болады.
Сонымен қатар, кешкі 6-дан кейін тамақтанбаған дұрыс. Бұл ешкімге де жаңалық емес, алайда біз осы жайды жиі естен шығарамыз. Диетолог мамандар бұл заңды арықтаудың алтын ережесі деп атайды. Қарбалас заманда бұл ережені ұстану өте қиын. Көбіміздің басты тағамымыз кешкі ас болып табылады. Сондықтан бұл ережені ұстанамын десеңіз, сіз толыққанды таңғы ас пен түскі ас ішуіңіз керек. Кешкі сағат 6-ға дейін тамақтанып үлгермесеңіз, ұйықтағанға дейін 3-4 сағат бұрын тамақтанып үлгеріңіз. Әрине, күнделікті рационның жартысынан көп бөлігін күннің бірінші жартысында жеу керек, ал кешке жеңіл, майсыз тағамдарды таңдаңыз. Сіздің денсаулығыңыз - өз қолыңызда.
Мәтіннен ерекше ой салған немесе әсер еткен ақпаратты жазыңыз. Жеке түсінік беру: осы дәйексөзді (ақпаратты) жазуға не мәжбүр етті? Сізге қандай ой салды? Диетолог-мамандарға хат немесе сізді толғандырған сұрақ.
Сері жігіт болшы абай,Сендейлерді көргем талай.Сәл-сәл асықпаңыз олай,Жүрегіміз кілтті жұмбақ қой.Оны ашу сізге қымбат қой,Өз еркіңе қарайАшасыз қалай?
Қайырмасы:Жігіт: Ашып алам оңай,жолы керек,Қыз: Ғашық адам солай болу керек.Жігіт: Бір арманға күндей толу керек.Қыз: Екі жүрек бірдей соғу керек.
Жігіт: Көзіңізді жатқа сыйламай,Қыз:. Өзіңізді босқа қинамай.Екеуі:. Айырылмай мүлде,болайық бірге
Қабағыңа қонған Күн-Ай,Жанарыңа толған шырай.Сені,шүкір берген Құдай.Сезіміміз тәтті ертегі ай,Еркелеген менің еркем-ай.Бақытты талай, көрейік ары қарай.
Қылығыма жүрсең шыдай,Бақытты боламын ұдай.Мені, еркелетсең былай.Сен боласың менің серім-ай,Мен боламын сенің теңің-ай.Әніңді арнай, жүрейін қалмай.
Жекеше: Көпше:
Мен аспаз+бын Біз аспазбыз
Сен аспаз+сың Сендер аспазсыздар
Сіз аспаз+сыз Сіздер аспазсыздар
Ол аспаз Олар аспаз
Тәуелдік жалғаумен тәуелдеу:
Жекеше: Көпше:
Менің аспаз+ым Біздің аспаз+ымызСенің аспаз+ың Сендердің аспаз+дар+ың
Сіздің аспаз+ыңыз Сіздердің аспаз+дар+ыңыз
Оның аспаз+ы Олардың аспаз+дар+ы
Септік жалғаумен септеу:
Атау септігі кім? Аспаз
Ілік септігі кімнің ? Аспаз+дың
Барыс септігі кімге? Аспаз+ға
Жатыс септігі кімде? Аспаз+да
Табыс септігі кімді? Аспаз+ды
Шығыс септігі кімнен? Азпаз+дан
Көмектес септігі кіммен ? Аспаз+бен