В
Все
М
Математика
О
ОБЖ
У
Українська мова
Д
Другие предметы
Х
Химия
М
Музыка
Н
Немецкий язык
Б
Беларуская мова
Э
Экономика
Ф
Физика
Б
Биология
О
Окружающий мир
Р
Русский язык
У
Українська література
Ф
Французский язык
П
Психология
А
Алгебра
О
Обществознание
М
МХК
В
Видео-ответы
Г
География
П
Право
Г
Геометрия
А
Английский язык
И
Информатика
Қ
Қазақ тiлi
Л
Литература
И
История
KaralinaMerser
KaralinaMerser
27.07.2021 15:37 •  Қазақ тiлi

We • be involved with
interconnected
• affect . raise
charity appliance
Предложения составить с этими словами

Показать ответ
Ответ:
Str1x0
Str1x0
11.08.2020 20:00

морфологиялық сипаттары

морфологиялық құрылымы жағынан етістіктер дара етістіктер мен күрделі етістіктер деп аталатын екі салаға бөлінеді.

дара етісітіктер

дара етістіктер құрылымына қарай түбір етістіктер және жұрнақ арқылы жасалған туынды етістіктер деген екі топқа
жіктеледі. дара етістіктер мысалы: ек, жек, оқы, жаз, кел, аяқта, баста, қолда, арала, , сүйреле, шапқыла, үймеле, кіріс, жуын, айтқыз т. б.

түбір етістіктер

түбір етістіктер деп арнаулы морфологиялық бөлшектері жоқ, демек, қазіргі кезде морфологиялық жағынан түбір және жұрнақ
деп бөлшектеуге болмайтындай етістік формалары аталады. мысалы: аз, ал, айт, алда, арба, ат, ас, аш, ақ, бар, бас, бат, бер, без, бол, бөр, байла, баста, бақырай, де, ез, ер, ес, жет, жала, жыла, же, жел, жебе, жорт, жи, жар, жаз, жүз, жүгір, илан, тасы, тара, тос, тол, тоқы, түс, үр, ұқ, шал, шай,
шаш т. б.

бірақ, өзге түбір сөздер сияқты, етістік түбірі де тарихи отырғандықтан, олардың қатары да бірте-бірте толығып, көбейіп отырған, сол себептен түбір етістіктердің ішінде бұрын ұзақ замандар бойы, туынды сөз есебінде жұмсала-жұмсала келіп, бірте-бірте түбірі мен жұрнағын
ажыратуға болмайтындай болып кеткен сөздер бар. мысалы, жоғарыдағы етістіктердің ішінен: айт (ай+т), алда (ал+да), байла (бау+ла), бақырай (бақ+ырай), жыла (йығ+ла), баста (бас+та), жорт (жоры+т) дегендерді, сондай-ақ тоқта (тоқ+та), тоқыра (тоқ+ыра), болыс (бол+ыс), сөйле (сөз+ле), тула (ту+ла),
шегін (шек+ін), шегер (шек+ер) т. т. тәрізді қазіргі шақта түбір саналып жүрген етістіктерді алсақ, жақша ішінде көрсетілгендей, әуелгі түбір сөздер мен жұрнақтардан кейбіреулері деформаланбай-ақ, кейбіреулері деформаланып бөлшектенбейтін түбірлерге айналып кеткен.

туынды етістіктер

туынды етістіктерге, әдетте, түбірлерден арнаулы жұрнақтар арқылы жасалған етістіктер жатады. туынды етістіктерді тиісті түбірге және жұрнаққа бөлшектеуге болады, бірақ ол туынды тұлға есебінде қолданыла береді. мысалы: ой+ла, той+ла, тер+ле, сүр+ле, ем+де, көз+де, тоқпақ+та, іс+те, сын+а,
мін+е, мол+ай, ес+ей.

есім негізді етістіктер

есім негізді етістіктерге етістіктерден өзге сөз таптарынан жасалатын етістіктер жатады, олар арнаулы жұрнақтар арқылы көбінесе зат есімнен, сын есімнен, үстеулерден, еліктеуіш сөздерден, әредік одағайлардан жасалады.


есімдерден етістік тудыратын жұрнақтар мыналар:

-ла (-ле, -да, -де, -та, -те) жұрнағы;

-лан (-лен, -дан, -ден, -тан, -тен) жұрнағы;

-лас (-лес, -дас, -дес, -тас, -тес) жұрнағы;

-лат (-лет, -дат, -дет) жұрнағы;

-а (-е) жұрнағы;

-ай (-ей,
-й) жұрнағы;

-қар (-ғар, -кер, -гер) жұрнағы;

-ар (-ер, -р) жұрнағы;

-ал (-әл, -ыл, -іл, -л) жұрнағы;

-ық (ік) жұрнағы;

-сы (-сі) және -ымсы (-імсі) жұрнақтары;

-сын (-сін) жұрнағы;

-сыра (-сіре) жұрнағы;

-ра (-ре, -ыра, -іре) жұрнағы;

-ырай (-ірей) жұрнағы;

тек белгілі бір есімдерден, кейбіреулері тек санаулы ғана есімдер мен етістіктерден туынды етістік жасайтын әрі көне, әрі маңдымсыз жұрнақтар бар. оларға мыналар жатады:

-ы, -і (бай-ы, жас-ы, жан-ы, желп-і, кең-і, келк-і, тарп-ы т. б.)

-шы, -ші

-ан, -ен, -ын, -ін, -н

-ырқа, -ірке

-ырқан, -іркен

-ына, -іне

-қа, -ке, -ға, -ге

-ди, -тый, -ти

0,0(0 оценок)
Ответ:
frost79naumenkow6nt4
frost79naumenkow6nt4
28.06.2021 00:56

қажымұқан 1871 жылғы 7 сәуірде ақмола уезіне қарасты сарытерек болысының жәдік деген елді-мекенінде дүниеге келген. кейбір деректер бойынша қажымұқан 1883 жылы туылған. кедей жанұядан шыққан қажымұқан орыс байларына жалданып, жұмыс істейді. уақыт өте келе күрес жолына түсіп, той-жиындарда
халықтың назарына ілігіп, деп атанады.

қажымұқан қазақ елінің мақтанышы, алып күш иесі, теңдесі жоқ кәсіпқой . күрес өнерінің бірнеше түрін жетік меңгеріп, бәсекелестерінен басым түскен қажымұқан әлем чемпионы атағына қол жеткізген тұңғыш қазақ батыры. дүниежүзінің 28 мемлекетін
аралап, сол жерлердің саңлақтарымен белдесіп, қоржынына 56 медаль салған. көрші жатқан ресей жерінің өзінде де қажымұқанға тең келетін жоқ еді. иван поддубный, иван шемякин, иван заикин, алекс аберг, георг лурих, поль понс, вейланд шульц сынды бірге боз кілемді сарғайтып, күштері таудай
шеттерінен жығып, алтыннан алқа таққан қажымұқан қазақ жерінің нағыз мақтанышына айналған.

1906 жылы алманияда өткен дүниежүзілік жарыста қажымұқан бәсекелестерін тізе бүктіріп, әлем чемпионы атанады. бірақ, орыс басшылығына бұратана халықтың аты шығып жатқаны ұнамай, қажымұқанды орыс
есімімен өнер көрсетуге мәжбүрледі. қазақ батырына «иван чёрный» сынды лақап аттар қойылып, азан шақырылып қойған есімін жариялауға тыйым салынды. 1909 жылы өткен халықаралық жарыста мұқан жарыс алаңына «қара мұстафа» деген атпен шығады. 1910 жылы оңтүстік америкаға келіп, аргентинаның буэнос-айрес
қаласында ұйымдастырылған жарыста

америка чемпионы атанады. дәл сол уақытта түріктерден артық күресетін жоқ секілді еді. тіпті, орыстың алып денелі да ат басын түрік жеріне бұруға жүрексінетін болды. кейін мұқан поляк қызымен отау құрып, оған бәтима деген ат береді. патша үкіметі де
құлдыраған соң, 1937 жылы «бұл патшаның , оның қолынан медаль алған, сыйлық алған сыбайласы» деген сылтаудың кесірінен мұқан қудалауға ұшырайды.

сөйтіп, мұқан отбасын тастап, көрші жатқан өзбекстан жеріне қаңғырып кетеді. өмірінің соңғы сәттерін киелі түркістан жерінде өткізеді. талай
жандардың өмірін қиған екінші дүниежүзілік соғыстың суық лебі орыс жеріне жақындай бергенде, мұқан қкср жоғарғы кеңестің төрағасы қазақбаевтың кабинетіне келіп, оған «ел аралап, цирк өнерін көрсетсем, сол арқылы ақша тауып, майданға көмектессем» деген ұсынысын білдіреді. сөйтіп, екі жылдай циркте
еңбек етеді.

атандым мұқан палуан жастан,

ішінде күштілердің болдым астам.

талай-талай жерлердің дәмін татып,

өтті дәурен осылай біздің бастан, - деп жырлаған мұқан 1948 жылы оңтүстік қазақстан облысы, бөген ауданына тиісті ленин туы атты колхозда
қайтыс болған. мұқан атамызға арнап темірлан ауылында ескерткіш орнатылған.

0,0(0 оценок)
Популярные вопросы: Қазақ тiлi
Полный доступ
Позволит учиться лучше и быстрее. Неограниченный доступ к базе и ответам от экспертов и ai-bota Оформи подписку
logo
Начни делиться знаниями
Вход Регистрация
Что ты хочешь узнать?
Спроси ai-бота